ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

78

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

همچنين شرح نفيسى در ميان شرح‌هاى موجز كتابى مستقل شمرده شده است و بويژه بخش مربوط به كلّيّات در كتاب‌هاى نظريات و فلسفهء طبّ مهم تلقّى شده است . اين شرح در كرمان آغاز شده بود و در سمرقند در ذى الحجّهء 841 ه . / 1438 م . به تكميل رسيد و به نام ميرزا الغ بيگ به پايان رسيده است . پس از تكميل كتاب ، نفيس بن عوض چند ماه بيش زنده نماند و در سمرقند در 842 ه . / 1439 م . راهى ملك عدم شد . بعضى سال وفاتش را بعد از 852 ه . / 1448 م . نوشته‌اند . از معجم المؤلّفين اطّلاع پيدا مىكنيم كه او كتابى ديگر به نام شرح الامراض الجزئية من كتاب فصول ابقراط نيز نوشته است . در بين تعداد زياد نسخه‌هاى خطّى ، يك نسخهء نادر خطّى علم الادويّه و معالجات نفيسى در مؤسّسهء تاريخ و تحقيق طبّ تغلق‌آباد موجود است . اين نسخهء خطّى را يكى از شاگردان نفيس با خط خود نوشته است كه در 841 ه . / 1438 م . كتابت شده است . در اهمّيّت اين نسخهء خطّى همين بس كه سال تأليف آن نيز همين سال است . جاى شگفتى نيست اگر اين نسخه براى خود مؤلّف نوشته شده باشد . در همين كتابخانه نسخه‌اى ديگر از آن موجود است كه مهر كتابخانهء اورنگ زيب را دارد . در بين نسخه‌هاى موجود در كتابخانهء رضا نسخهء 1160 ه . / 1747 م . نسخهء قديم‌تر است . نفيسى چندين بار چاپ شده و از چاپ‌هاى قديم چاپ لكنهو در سال 1865 م . و چاپ كانپور در 1872 م . صورت گرفته است . در لكنهو در 1895 م . چاپ خوبى از آن به عمل آمده است . 2

--> - در كتابخانهء رضا حاشيه‌اى بر شرح اسباب از نظر اينجانب گذشته كه نام حاشيه‌نويس معلوم نيست ، امّا تأليف آن بعد از فوائد الشريفيه است ؛ چون در اين كتاب ارجاعاتى به آن شده است .